Over grenzen

Geschiedenissen van open en gesloten grenzen lijken elkaar voortdurend af te wisselen. Periodes waarin grenzen vervagen worden gevolgd door periodes waarin ze opnieuw nadrukkelijk worden bevestigd. Elke fase brengt haar eigen politieke ideeën, culturele stromingen, leiders en internationale verhoudingen voort.

In Over grenzen onderzoekt Mark Elchardus hoe die beweging zich de voorbije drie eeuwen heeft ontwikkeld. Hij laat zien hoe onder meer imperialisme en kolonialisme, de twee wereldoorlogen, de Amerikaanse New Deal, communisme, fascisme en nazisme, dekolonisering, de golden sixties en het neoliberalisme binnen die bredere dynamiek kunnen worden begrepen.

Volgens Elchardus bevinden we ons vandaag opnieuw op een kantelpunt. Na een lange periode van hyperglobalisering en afnemende betekenis van grenzen groeit de behoefte om grenzen opnieuw politiek, sociaal en cultureel betekenis te geven. Dat zorgt voor een fundamentele breuklijn in de samenleving tussen wie vertrekt vanuit nationale begrenzing en wie vooral denkt in termen van openheid en kosmopolitisme.

Tegelijk probeert het boek onze huidige maatschappelijke onzekerheid te duiden: het gevoel dat controle verloren gaat, dat vertrouwde kaders verdwijnen en dat geopolitieke spanningen toenemen. Tegen die achtergrond stelt Elchardus dat grenzen opnieuw centraal moeten staan in het politieke denken.

Over grenzen is daarmee een uitgesproken analyse van een tijdperk waarin vragen over soevereiniteit, identiteit, globalisering en macht opnieuw volop op tafel liggen.